300 letnia, kaszubska chata - starsza niż
wdzydzki skansen!!!

Kultura Kaszubska, typowa dla polskiego wybrzeża, jest bogata w oryginalne dla tego regionu stroje, hafty, zwyczaje. Jednym z nielicznych, naprawdę starych jej gniazd jest chata mieszkalna, prawdobodobnie z XVII wieku n.e.
DATOWANIE: Podczas powojennego remontu chaty odkryto belkę z wyrytą datą, która wskazuje na to, że chata ma teraz ok. 300 lat. Obecnie, mimo poszukiwań, belki nie udało sie odnaleźć, lecz jeśli przekaz ustny pozostał niezmieniony od czasów wojny, a data na belce była datš budowy domu, to ma on rzeczywiście tyle lat.
LOKALIZACJA: Chata znajduje się w woj. gdańskim, nieopodal Kościerzyny, we wsi Pierszczewko i jest oznaczona numerem 64, chociaż widnieje na niej także stary numer 39. Położona jest na skrzyowaniu wiejskich dróg wiodących do Krzesznej, Pierszczewa i Czapli. Chata jest usytuowana nad brzegami dwu pięknych, rynnowych jezior: Ostrzyckiego i Patulskiego; stoi więc w idealnym miejscu, co poprzednicy dzisiejszych mieszkańców potrafili waściwie wykorzystać i założyli tam karczmę. Jej położenie ma również złe strony, m.in. narażona jest na wilgoć od jeziora,.która powoduje nadmierne niszczenie chaty.
W okolicy są piękne lasy i łąki, wymarzone dla wczasowiczów i turystów, których liczne rzesze przyciąga Szwajcaria Kaszubska (Gołubie, Szymbark, Wieżyca 329m n.p.m., jeziora). Waściciel domu zastrzegł sobie jednak, że nie będzie udostępniał chaty do zwiedzania; mona ją ogldać z drogi. Toczy się w niej bowiem spokojne, normalne życie mieszkańców kaszubskiej wsi, chata jest przygotowana i wyposażona raczej do mieszkania, niż do zwiedzania. Tylko w okresie wakacji chata jest pełna krewnych i znajomych.
HISTORIA: Najstarsze dzieje chaty giną w mrokach historii. Rozjaśniają się one dopiero w 1923 roku, kiedy to pradziadek gospodarza kupił tę chatę. Od tamtego czasu mieszkały w niej cztery pokolenia. Wcześniejsze dzieje chaty - poza przekazem ustnym, że istniała w niej karczma - w większości pozostają nieznane. Obecnie mieszka w chacie 9 osób z rodziny gospodarza: gospodarz z małożnką, ich antenaci i liczne potomstwo (nie licząc pieska i kotka...).
ARCHITEKTURA: Dach kryty strzechą; konstrukcja ścian: drewniany szkielet, glina z sieczką, na zewnątrz deski prawdopodobnie sosnowe.
Chata od samego powstania bya kryta strzechą słomianą, typową dla biedniejszych gospodarstw kaszubskich. Obecni mieszkańcy podtrzymują tradycję, wymieniajac dach co
około 20 lat, a budynki gospodarcze również pokrywają w ten sam sposób.
Słoma leży na dachu pod warstwą trzciny, której nad jeziorem jest pod dostatkiem.
Strop na belkach 20 cm x 15 cm.
Małe okienka z pojedynczymi szybami, obecnie powiększono.
Wewnątrz okienko z kuchni do jednej z 4 izb.
Podczas wojny do kuchni wrzucono granat, który eksplodował, nie czyniąc jednak większych szkód w wytrzymałej konstrukcji.
Podłoga - w kuchni z cegły, w izbach klepisko (glina + sieczka).
Zachował się tu zwyczaj posypywania klepiska na święta świeżym piaskiem.
Piece kaflowe, dla oszczędności usytuowane w ścianach pomiędzy izbami, ogrzewają więcej niż jedną izbę.
Przewody kominowe - jedyny murowany element chaty - łączą sie na strychu w komorę, z której dym uchodzi na zewnątrz. Komora służya przy okazji jako wędzarnia. Sadza zbierajca się w komorze musi być wybierana co 3 miesiące. Jest do niej dostęp przez małe drzwiczki na strychu.
Na strychu można zobaczyć jeszcze drewniane kołki, których niegdyś używano zamiast gwoździ.
REKWIZYTY: W domu znajdują się stare okucia, skoble, skrzynia drewniana, pal do noszenia wiader z wodą, beczki, młynki do kawy, zabytkowe żelazko z duszą oraz lokówka.
ZAJĘCIA GOSPODARZY: Gospodarze są właścicielami wschodniej części jeziora, więc oprócz pracy na roli i hodowli zwierząt gospodarz prowadzi także "gospodarstwo rybne"- jak nazwała gospodyni pracę przy hodowli ryb. Sama pięknie przystraja chatę kolorowymi kwiatami (w typowych koszach kaszubskich z korzenia jałowca).

SZATA ROŚLINNA: Za oborą rosną 2 stare lipy, przy domu kasztan. Droga w kierunku Krzesznej prowadzi wzdłuż bardzo starej, wierzbowej alei. W ogródku rosną drzewa owocowe, uprawia się warzywa i hoduje ozdobne kwiaty.

Chata jest wpisana do krajowego rejestru zabytków.
Informacje zdobył, opracował i fotografował
Adam Skrzynecki, uczeń klasy VI b SP1 w Gdyni
Lipiec 1997